Brzęczenie pszczół w letni dzień to dźwięk, który wielu z nas kojarzy z beztroską i naturą. Jednak te małe, pracowite owady to znacznie więcej niż tylko letni akcent. Pszczoły odgrywają kluczową rolę w naszym ekosystemie, a ich obecność w ogrodzie to prawdziwy skarb. Coraz częściej słyszy się o problemach, z jakimi borykają się populacje pszczół na całym świecie. Na szczęście, każdy z nas, kto posiada choćby niewielki kawałek zieleni, może przyczynić się do poprawy ich losu. Jednym z najprostszych, a zarazem najskuteczniejszych sposobów jest sadzenie roślin miododajnych.
Dlaczego pszczoły są tak ważne dla naszego otoczenia?
Zanim przejdziemy do konkretnych działań, warto na chwilę zatrzymać się i zrozumieć, dlaczego te małe stworzenia są tak niezwykle istotne. Pszczoły, zarówno te miodne, jak i dzikie zapylacze, są odpowiedzialne za zapylanie ogromnej liczby roślin. Mówi się, że co trzeci kęs jedzenia, który trafia na nasze stoły, zawdzięczamy właśnie pracy zapylaczy. Bez nich plony wielu owoców, warzyw i orzechów byłyby znacznie mniejsze, a niektóre gatunki roślin mogłyby nawet zniknąć. To one, przenosząc pyłek z kwiatu na kwiat, umożliwiają roślinom wydawanie nasion i owoców. Ich praca to fundament bioróżnorodności i stabilności ekosystemów. Niestety, zmiany klimatyczne, utrata siedlisk i stosowanie pestycydów sprawiają, że pszczołom żyje się coraz trudniej.
Rośliny miododajne – co to takiego i dlaczego warto je mieć?
Kluczem do przyciągnięcia pszczół i zapewnienia im dobrych warunków są właśnie rośliny miododajne. Co kryje się pod tą nazwą? To po prostu rośliny, które dostarczają pszczołom pokarmu – nektaru (źródła energii) i pyłku (źródła białka i innych składników odżywczych). Sadząc je w swoim ogrodzie, tworzymy dla pszczół swoistą stołówkę, pełną smakołyków. Im większa różnorodność takich roślin, tym lepiej, ponieważ różne gatunki pszczół preferują różne kwiaty, a także kwitną one w różnych porach roku, zapewniając ciągłość pożywienia. Pamiętajmy, że wspierając pszczoły, wspieramy cały ekosystem, a przy okazji możemy cieszyć się pięknymi, kwitnącymi rabatami. Dbając o te pożyteczne owady, przyczyniamy się również do powstawania naturalnych produktów, takich jak miód, który można znaleźć w ofercie miejsc takich jak Pasieka Łysoń.
Jakie rośliny miododajne wybrać do swojego ogrodu?
Wybór roślin miododajnych jest naprawdę szeroki i z łatwością można znaleźć coś odpowiedniego do każdego ogrodu, niezależnie od jego wielkości czy nasłonecznienia. Ważne jest, aby postarać się zapewnić pszczołom pokarm przez jak najdłuższy okres – od wczesnej wiosny aż do późnej jesieni.
Oto kilka propozycji, które z pewnością przypadną do gustu naszym małym przyjaciołom:
- Wczesna wiosna: Krokusy, przebiśniegi, szafirki, zawilce, miodunka, wierzba iwa (szczególnie ważna dla budzących się królowych trzmieli). Nawet pospolity mniszek lekarski, często traktowany jak chwast, jest cennym źródłem wczesnego pożywienia.
- Lato: To prawdziwy festiwal kwiatów! Lawenda, facelia błękitna (uznawana za królową roślin miododajnych), ogórecznik lekarski, kocimiętka, szałwia omszona, jeżówki, słoneczniki, lipy, koniczyna, nostrzyk. Warto też pomyśleć o ziołach takich jak tymianek, oregano czy mięta – ich kwiaty są uwielbiane przez pszczoły. Pamiętajmy, że produkty pszczele, będące wynikiem pracy pszczół na takich właśnie roślinach, to skarbnica zdrowia, o czym więcej można przeczytać na https://pasiekalyson.pl/sklep/produkty-pszczele/.
- Późne lato i jesień: Astry (marcinki), nawłocie (choć bywają inwazyjne, są bardzo cenne dla pszczół), wrzosy, rozchodniki okazałe, dzielżany.
Sadząc rośliny miododajne, starajmy się wybierać gatunki rodzime, które są najlepiej przystosowane do lokalnych warunków i preferowane przez nasze pszczoły. Unikajmy odmian pełnokwiatowych, które często mają przekształcone pręciki i słupki w dodatkowe płatki, przez co produkują mało nektaru i pyłku, a dostęp do nich jest utrudniony. Co niezwykle istotne, rezygnujmy ze stosowania chemicznych środków ochrony roślin, zwłaszcza w okresie kwitnienia.
Domki dla zapylaczy – małe schronienia o wielkim znaczeniu
Oprócz zapewnienia pożywienia, możemy pomóc pszczołom, oferując im bezpieczne miejsce do gniazdowania. Mowa tu przede wszystkim o pszczołach samotnicach, takich jak murarki ogrodowe, które nie tworzą rojów i nie produkują miodu, ale są równie ważnymi zapylaczami. Dla nich idealnym rozwiązaniem są tzw. domki dla owadów lub hotele dla zapylaczy.
Takie konstrukcje można kupić gotowe lub zbudować samodzielnie. Wystarczy drewniana skrzynka lub pęk związanych razem materiałów, takich jak:
- nawiercone kawałki drewna (otwory o średnicy 3-8 mm, nie na wylot),
- puste łodygi bambusa, trzciny lub innych roślin,
- szyszki, suche liście, kawałki kory.
Domek najlepiej umieścić w miejscu słonecznym, osłoniętym od deszczu i wiatru, np. na ścianie budynku, płocie lub specjalnym słupku. Pamiętajmy, że to nie ul dla pszczół miodnych, a schronienie dla dzikich zapylaczy, które chętnie zasiedlą przygotowane przez nas “pokoje”.
Co jeszcze można zrobić dla pszczół w ogrodzie?
Oprócz sadzenia roślin miododajnych i budowania domków, istnieje kilka innych prostych sposobów na wsparcie pszczół:
- Zapewnij źródło wody: Pszczoły, podobnie jak inne zwierzęta, potrzebują wody. Wystarczy płytkie naczynie z wodą, na dnie którego umieścimy kamienie lub keramzyt, aby owady mogły bezpiecznie wylądować i się napić, nie tonąc.
- Zostaw trochę “dzikości”: Nie wszystko w ogrodzie musi być idealnie wykoszone i uporządkowane. Niewielki fragment z dziko rosnącymi trawami i kwiatami może stać się cenną oazą dla wielu owadów. Sterta starych gałęzi czy liści również może zapewnić schronienie.
- Edukuj i wspieraj: Dzielmy się wiedzą na temat znaczenia pszczół z rodziną i znajomymi. Wspierajmy lokalnych pszczelarzy, kupując od nich miód i inne produkty pszczele. Wybierając miód, warto zastanowić się, jaki rodzaj będzie dla nas najlepszy, a w tym może pomóc wiedza dostępna na stronach takich jak Pasieka Łysoń.
Małe gesty, wielka zmiana dla pszczół
Dbanie o pszczoły wcale nie musi być skomplikowane. Wystarczy odrobina chęci i kilka prostych działań, aby nasz ogród stał się dla nich przyjaznym miejscem. Sadzenie roślin miododajnych, przygotowanie domku dla zapylaczy czy zapewnienie dostępu do wody to drobne gesty, które w skali wielu ogrodów mogą przynieść ogromną różnicę. Każdy kwitnący balkon i każdy przyjazny pszczołom ogród to krok w stronę ochrony tych niezwykle pożytecznych owadów. A przecież ogród pełen kwiatów i brzęczenia pszczół to miejsce, w którym po prostu przyjemniej się przebywa.